ERE’s zijn in principe verhandelbaar, maar dat hangt af van het type ERE en de regels van het systeem waaronder ze zijn uitgegeven. In Nederland worden ERE’s (Eenheden Regelbaar Elektrisch Vermogen) gebruikt binnen het kader van netbalancering en flexibiliteitsmarkten. Verhandelbaarheid is geen automatisch recht, maar een mogelijkheid die gebonden is aan specifieke technische en contractuele voorwaarden. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over ERE’s, van de basiswerking tot de praktische risico’s voor bedrijven. Heb je direct een vraag? Neem gerust contact op en we helpen je verder.
ERE’s, oftewel Eenheden Regelbaar Elektrisch Vermogen, zijn eenheden die staan voor de beschikbaarheid van flexibel elektrisch vermogen dat op verzoek van de netbeheerder in- of uitgeschakeld kan worden. Ze vormen een instrument binnen de balanceringsmarkt waarmee netbeheerders vraag en aanbod van elektriciteit in evenwicht houden. Bedrijven met regelbaar vermogen, zoals grote machines, koelinstallaties of batterijopslag, kunnen dit vermogen beschikbaar stellen aan het net.
In de praktijk betekent dit dat een bedrijf zich verbindt om op afroep zijn energieverbruik tijdelijk te verhogen of te verlagen. De netbeheerder betaalt hiervoor een vergoeding. ERE’s zijn de administratieve eenheden die dit beschikbare vermogen kwantificeren en registreren. Hoe meer regelbaar vermogen een bedrijf beschikbaar stelt, hoe meer ERE’s het kan vertegenwoordigen.
Het systeem is ontworpen om de energietransitie te ondersteunen. Naarmate meer hernieuwbare energie, zoals wind en zon, op het net komt, neemt de behoefte aan flexibel vermogen toe. ERE’s spelen daarin een centrale rol.
ERE’s zijn verhandelbaar wanneer ze zijn geregistreerd binnen een erkend flexibiliteitsplatform of balanceringsmarkt en wanneer de onderliggende overeenkomst met de netbeheerder of aggregator dit expliciet toestaat. Niet alle ERE’s komen automatisch in aanmerking voor verhandeling. De technische kwalificatie van het beschikbare vermogen en de contractvorm bepalen of verhandeling mogelijk is.
De belangrijkste voorwaarden voor verhandelbaarheid zijn:
Bedrijven die twijfelen of hun vermogen in aanmerking komt, doen er goed aan hun huidige energiecontract en technische installaties te laten doorlichten. Onze werkwijze is erop gericht om precies dat soort kansen voor bedrijven inzichtelijk te maken.
Het verhandelen van ERE’s verloopt in de praktijk via een aggregator of direct via een balanceringsmarkt. Een aggregator bundelt het regelbare vermogen van meerdere bedrijven, registreert dit als een gecombineerde hoeveelheid ERE’s en biedt dit aan op de balanceringsmarkt. De opbrengst wordt verdeeld onder de deelnemende bedrijven op basis van hun bijdrage.
Het proces in stappen:
De frequentie waarmee ERE’s worden geactiveerd varieert sterk. Soms gaat het om een paar keer per jaar, soms vaker. Bedrijven met batterijopslag hebben hierin een voordeel, omdat ze sneller en flexibeler kunnen reageren dan bedrijven die afhankelijk zijn van productieprocessen.
ERE’s verschillen fundamenteel van andere energiecertificaten zoals garanties van oorsprong (GvO’s) of energieprestatiecertificaten. Waar GvO’s aantonen dat een bepaalde hoeveelheid energie duurzaam is opgewekt, staan ERE’s voor de beschikbaarheid van regelbaar vermogen. ERE’s zijn dus geen bewijs van duurzame opwek, maar een instrument voor netbalancering.
Garanties van oorsprong zijn breed verhandelbaar op Europese markten en worden gebruikt door bedrijven die willen aantonen dat hun stroomverbruik groen is. ERE’s hebben een andere functie: ze vertegenwoordigen de bereidheid en capaciteit om het stroomverbruik aan te passen op verzoek van de netbeheerder. Ze zeggen niets over de herkomst van de energie.
Binnen de bredere categorie van flexibiliteitsinstrumenten bestaan ook EEO’s (Energy Efficiency Obligations) en andere marktmechanismen. EEO’s zijn gericht op het aantonen van energiebesparing, terwijl ERE’s gericht zijn op het beschikbaar stellen van regelbaar vermogen. De verhandelbaarheid, de marktstructuur en de doelstelling van beide typen certificaten zijn dan ook wezenlijk verschillend.
Het verhandelen van ERE’s brengt risico’s met zich mee die bedrijven vooraf goed moeten inschatten. De voornaamste risico’s zijn operationele verstoringen, financiële onzekerheid en contractuele verplichtingen die moeilijk terug te draaien zijn.
De belangrijkste risico’s op een rij:
Een grondige analyse van de bedrijfssituatie is essentieel voordat een bedrijf besluit ERE’s te verhandelen.
Het is slim om ERE’s te verhandelen wanneer een bedrijf beschikt over aanzienlijk regelbaar elektrisch vermogen, de operationele impact van activaties beheersbaar is en de verwachte vergoedingen opwegen tegen de inspanning en het risico. Energie-intensieve bedrijven in de productie, logistiek of koude opslag zijn doorgaans het best gepositioneerd om hiervan te profiteren.
Concrete signalen dat verhandeling interessant kan zijn:
Bedrijven die nog niet zeker weten of ze in aanmerking komen, profiteren van een onafhankelijke analyse van hun energiesituatie. Wij helpen MKB-ondernemers dagelijks bij het in kaart brengen van dit soort kansen. Neem contact op en plan een vrijblijvend gesprek om te ontdekken wat ERE’s voor jouw bedrijf kunnen betekenen.
De minimale omvang van regelbaar vermogen verschilt per balanceringsmarkt en per type product. Voor de meeste primaire en secundaire balanceringsmarkten van TenneT geldt een drempelwaarde van minimaal 1 MW. Via een aggregator kunnen kleinere vermogens worden gebundeld, waardoor ook bedrijven met minder dan 1 MW regelbaar vermogen kunnen deelnemen. Het is raadzaam om dit samen met een aggregator of energiespecialist te beoordelen op basis van jouw specifieke installaties.
Als een bedrijf niet reageert op een activatieverzoek, kan dit leiden tot financiële sancties, zoals boetes of het terugbetalen van ontvangen beschikbaarheidsvergoedingen. Bij herhaalde niet-naleving riskeert het bedrijf uitsluiting van de balanceringsmarkt of beëindiging van het contract door de aggregator. Het is daarom cruciaal om vooraf realistische beschikbaarheidsvensters af te spreken die passen bij de operationele realiteit van je bedrijf.
Directe deelname aan de balanceringsmarkt zonder aggregator is in theorie mogelijk, maar vereist dat je zelfstandig voldoet aan alle technische, administratieve en rapportageverplichtingen van de netbeheerder. Voor de meeste MKB-bedrijven is dit in de praktijk te complex en kostbaar. Samenwerking met een aggregator verlaagt de drempel aanzienlijk, omdat de aggregator de registratie, communicatie met TenneT en de administratie voor zijn rekening neemt.
Om te kunnen deelnemen aan de ERE-markt heb je minimaal een slimme energiemeter nodig die real-time verbruiksdata kan doorgeven, samen met een communicatiesysteem waarmee de aggregator of netbeheerder op afstand een activatieverzoek kan sturen. Afhankelijk van je installaties kan aanvullende automatisering nodig zijn, zoals een energiemanagementsysteem (EMS) dat machines of installaties automatisch aan- of uitzet. Een technische keuring van je huidige infrastructuur is de eerste stap om te bepalen welke investeringen eventueel nodig zijn.
Vergoedingen voor ERE's bestaan doorgaans uit twee componenten: een beschikbaarheidsvergoeding (betaald voor het feit dat je vermogen beschikbaar stelt, ongeacht activatie) en een activatievergoeding (betaald per daadwerkelijk gereageerd activatieverzoek). De hoogte van deze vergoedingen wordt bepaald door de marktprijzen op het moment van aanbieding en varieert per seizoen en netbehoefte. Uitbetalingen verlopen meestal maandelijks via de aggregator, na verificatie van de geleverde flexibiliteit.
Dat hangt af van de voorwaarden in je huidige energiecontract. Sommige leverancierscontracten bevatten exclusiviteitsclausules of beperkingen die deelname aan flexibiliteitsmarkten kunnen belemmeren of extra kosten met zich meebrengen. Het is verstandig om je contract grondig te laten controleren voordat je een overeenkomst met een aggregator aangaat. Een energiespecialist kan beoordelen of je contract aanpassing of opzegging vereist om optimaal te kunnen profiteren van ERE-verhandeling.
Ja, zeker. Bedrijven met eigen opwek kunnen hun productie combineren met batterijopslag om een betrouwbaardere en grotere hoeveelheid regelbaar vermogen aan te bieden, wat hun ERE-potentieel vergroot. Bovendien kunnen zij in periodes van overproductie extra flexibiliteit leveren aan het net. Het combineren van eigen opwek, opslag en ERE-deelname wordt steeds vaker gezien als een slimme energiestrategie die zowel kosten bespaart als aanvullende inkomsten genereert.
